#TDC_N 86 CHUYẾN XE ĐÒ CHIỀU 30

ĐÊM TRƯỜNG TRÊN ĐỈNH ĐÉO CẢ

Chiếc xe khách 29 chỗ mang biển số tỉnh Quảng Ngãi vẫn lầm lũi lao đi trong bóng đêm đặc quánh của Quốc lộ 1A. Sài Gòn đã lùi lại phía sau hàng trăm cây số, ánh đèn rực rỡ của phố thị giờ chỉ còn là một vệt mờ xa xăm trong trí nhớ của những hành khách mệt mỏi. Lúc này đã là hơn 8 giờ tối. Chiếc xe bắt đầu đi vào những cung đường uốn lượn, bắt đầu thử thách sức chịu đựng của khối động cơ cũ kỹ bằng những con dốc cao của Đèo Cả.

Bên trong xe, bầu không khí ngột ngạt đến mức cực điểm. Mùi nước hoa đắt tiền của Nam quyện với mùi dầu gió, mùi bánh mì cũ và cả mùi mồ hôi của những người lao động tạo thành một thứ hỗn hợp mùi vị đầy ám ảnh. Tiếng động cơ ình ịch rên rỉ mỗi khi tài xế sang số thấp để leo dốc. Ánh đèn neon trong xe chập chờn, lúc sáng lúc tối theo nhịp độ của máy phát điện già nua, tạo nên những mảng sáng tối nhảy múa trên gương mặt của Nam và Bắc ở băng ghế cuối.

Nam cố gắng nhắm mắt để chìm vào giấc ngủ, nhưng tiếng động của chiếc xe như một loại tra tấn đối với hệ thần kinh của một người vốn quen với sự tĩnh lặng tuyệt đối trong xe sang và phòng làm việc cách âm. Anh bỗng thấy hối hận. Với quyền lực của mình, lẽ ra anh có thể thuê một chiếc xe cứu thương hay một chiếc xe tải chở hàng để về quê, còn hơn là bị nhốt vào cái “hộp sắt” đầy hơi người này. Nhưng ngay lúc đó, hình ảnh đôi mắt mờ đục của mẹ lại hiện lên, khiến anh chỉ biết thở dài, tay bấu chặt vào mép vali Rimowa.

Khi hơi thở của máy móc ngừng lại

Đúng lúc chiếc xe đang ở vị trí chênh vênh nhất trên đỉnh đèo, nơi một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút với tiếng sóng biển vỗ rì rào từ phía Vũng Rô vọng lại, một tiếng nổ khục khô khốc vang lên từ phía gầm máy. Chiếc xe lạng choạng, đuôi xe quăng mạnh về phía vực thẳm trước khi tài xế kịp nghiến răng đạp phanh và bẻ lái vào sát vách núi.

Sự yên lặng sau đó còn đáng sợ hơn cả tiếng gầm rú của động cơ. Một sự im lặng tuyệt đối, chỉ có tiếng gió rít qua những khe cửa kính vỡ và tiếng thở dốc của 29 con người vừa thoát khỏi lưỡi hái tử thần.

• “Mẹ kiếp! Hỏng trục khuỷu rồi!” – Tiếng chửi thề của gã tài xế vang lên giữa bóng tối. Gã mở cửa xe, nhảy xuống đường, tay cầm chiếc đèn pin soi vào gầm máy đang bốc khói mù mịt.

Nam mở mắt, cảm nhận được hơi lạnh của núi rừng bắt đầu len lỏi vào trong xe. Anh lấy chiếc điện thoại iPhone 17 Pro Max ra – biểu tượng của sự kết nối toàn cầu trong năm 2026. Nhưng trên màn hình, cột sóng trống rỗng. Chế độ “No Service” (Không có dịch vụ) hiện lên như một lời thách thức. Ở cái góc khuất của Đèo Cả này, công nghệ triệu đô của anh bỗng chốc trở thành một miếng kính vô hồn.

• “Vô ích thôi, vùng này sóng bị vách núi chặn sạch, muốn gọi cứu hộ phải đi bộ ngược về phía trạm kiểm soát ít nhất 5 cây số” – Bắc bỗng lên tiếng, giọng gã bình thản đến mức Nam cảm thấy tức giận.
• “Chú thì biết cái gì? Chú định ngồi đây đợi giao thừa dưới gầm xe này sao?” – Nam gằn giọng, sự kiêu ngạo của một CEO lại trỗi dậy ngay cả trong nghịch cảnh.

Bắc không đáp lại. Gã đứng dậy, lách qua những hàng ghế, đi thẳng xuống cửa xe. Nam nhìn theo bóng lưng vạm vỡ của em trai, thấy gã cúi xuống xem xét cùng tài xế, bàn tay chai sạn của gã chạm vào những khối thép đang nóng rẫy một cách thuần thục. Nam chợt nhận ra, trong mười năm anh học cách điều khiển những dòng tiền, thì Bắc đã học cách điều khiển đất đai và những cỗ máy nông cụ thô sơ để sinh tồn.

Tiếng khóc giữa màn đêm

Khi đám đông hành khách bắt đầu tràn xuống đường trong sự hoảng loạn, tiếng khóc nức nở của một người phụ nữ trẻ vang lên từ phía hàng ghế giữa. Cô gái tên Thắm, chỉ mới khoảng 22 tuổi, đang ôm bụng quằn quại trên ghế. Gương mặt cô trắng bệch, mồ hôi vã ra như tắm dù nhiệt độ trên đèo đang giảm sâu.

• “Cứu… cứu con tôi với! Tôi đau quá… hình như tôi sắp sinh rồi!”

Sự hỗn loạn bùng nổ. Người ta nhìn nhau, ai nấy đều bối rối. Tài xế xe đò chỉ biết gãi đầu bất lực, còn những người phụ nữ lớn tuổi thì cuống cuồng tìm nước nóng – thứ xa xỉ nhất trên đỉnh đèo lúc này.

Nam đứng sững lại. Trong những khóa học quản trị rủi ro hàng nghìn đô la anh từng tham gia, người ta dạy cách đối phó với khủng hoảng tài chính, cách xử lý scandal truyền thông, nhưng không ai dạy cách đỡ đẻ trên một đỉnh đèo vắng bóng người vào đêm 30 Tết. Anh thấy mình hoàn toàn tê liệt. Anh định lấy ví tiền ra, như một bản năng của kẻ giàu có: “Ai cứu được cô ấy, tôi trả mười triệu… hai mươi triệu!”. Nhưng khi nhìn thấy ánh mắt trống rỗng của mọi người, Nam bỗng hạ tay xuống. Tiền bạc ở đây có giá trị gì khi không có lấy một bông băng hay một viên thuốc giảm đau?

• “Anh Nam! Đứng đó làm gì? Mau lấy cái vali của anh ra đây!” – Bắc hét lên từ phía cửa xe.

Nam giật mình:

• “Chú điên à? Vali của tôi toàn đồ dùng cá nhân và giấy tờ…”
• “Trong vali của anh chắc chắn có rượu sâm và khăn sạch đúng không? Mang ra đây ngay! Chúng ta phải đưa cô ấy vào cái lán bỏ hoang phía trước kia, gió trên này sẽ giết chết cả mẹ lẫn con mất!”

Mệnh lệnh của Bắc đanh thép đến mức Nam không kịp suy nghĩ. Anh xách chiếc vali nặng nề, lạch bạch chạy theo sau Bắc. Lúc này, gã em trai của anh đang cùng tài xế khiêng cô gái trẻ vào một chiếc lán tạm của đội duy tu đường bộ vốn đã bỏ hoang từ lâu.

Cuộc phối hợp không mong đợi

Căn lán tối om, mùi ẩm mốc và phân dơi xộc lên mũi khiến Nam suýt nôn mửa. Anh lóng ngóng mở vali, lấy ra chai rượu sâm quý giá giá hàng chục triệu đồng. Bắc giật lấy chai rượu, dùng bật lửa đốt một ngọn lửa nhỏ để khử trùng chiếc kéo cũ rỉ sét mà gã tìm thấy ở góc lán.

• “Anh cầm đèn pin điện thoại soi cho tôi! Giữ cho chắc tay, đừng có run!” – Bắc ra lệnh.

Nam quỳ xuống nền đất bẩn thỉu, dùng ánh đèn flash từ chiếc điện thoại siêu sang để soi sáng cho một “phòng đại phẫu” nhếch nhác nhất thế giới. Anh nhìn thấy Bắc cởi chiếc áo khoác gió sờn cũ của mình để lót cho cô gái, thấy đôi bàn tay thô kệch của em trai mình bỗng trở nên vô cùng khéo léo khi kiểm tra nhịp tim và vỗ về người mẹ trẻ.

• “Cố lên chị ơi! Sắp thấy đầu em bé rồi! Một, hai, ba… rặn mạnh lên!” – Bắc hô vang, giọng gã vang vọng giữa vách núi, át cả tiếng gió gào thét.

Nam thấy tim mình đập liên hồi. Một cảm giác lạ lùng chưa từng có xâm chiếm tâm hồn anh. Đây không phải là cảm giác ký được một hợp đồng lớn, cũng không phải là cảm giác thắng một đối thủ trên thương trường. Đó là sự hồi hộp đến nghẹt thở trước sự khởi đầu của một sự sống. Anh thấy đôi bàn tay mình đang run rẩy, không phải vì sợ bẩn bộ vest đắt tiền, mà vì sợ mình sẽ làm lỡ một nhịp sống nào đó.

Máu và nước ối thấm vào đôi giày da thủ công của Nam. Mùi vị của sự sinh tồn nồng nặc và trần trụi. Lần đầu tiên sau mười năm, anh và Bắc không còn là hai kẻ đối đầu về mảnh đất, họ là hai người đàn ông đang chung sức giữ lấy một mạng người.

Tiếng khóc chào đời và sự im lặng của quá khứ

Oa… oa… oa!

Tiếng khóc của đứa trẻ vang lên, xé tan màn đêm u uất của Đèo Cả. Âm thanh ấy mỏng mảnh nhưng đầy uy lực, khiến cho 29 con người đang đứng đợi ngoài lán đồng loạt vỗ tay reo hò. Đứa trẻ là một bé trai, đỏ hỏn và nhăn nheo, đang nằm gọn trong vòng tay của Bắc.

Bắc dùng chiếc khăn lụa mà Nam đưa cho – vốn dĩ là món quà anh định tặng mẹ – để quấn cho đứa nhỏ. Gã nhìn Nam, một nụ cười mệt mỏi nhưng chân thành xuất hiện trên gương mặt sạm nắng:

• “Nó giống anh hồi nhỏ lắm, anh Nam ạ. Cái mũi hếch y đúc.”

Nam lặng người. Câu nói của em trai kéo anh về với những năm tháng hai anh em còn chung một chiếc giường tre, chung một tấm chăn chiên vá víu. Anh bỗng thấy cái tôi của mình vỡ vụn. Anh là tổng giám đốc, là tỷ phú, nhưng đêm nay, nếu không có cái “thằng nông dân” mà anh luôn khinh miệt này, đứa bé kia có lẽ đã không thể cất tiếng khóc chào đời.

Sự cứu giúp thành công khiến không khí trên xe bỗng chốc thay đổi. Người ta không còn phàn nàn về sự hỏng hóc của xe nữa. Những người xa lạ bắt đầu chia nhau từng mẩu bánh, từng ngụm nước sạch. Nam ngồi lại bên cạnh Bắc trên một phiến đá lớn ven đường, chờ đợi chiếc xe tải cứu hộ của quân đội vốn thường tuần tra trên đèo này vào đêm giao thừa.

• “Bắc này… chú học đỡ đẻ từ bao giờ thế?” – Nam hỏi, giọng anh đã mất đi cái vẻ bề trên, chỉ còn lại sự tò mò thực sự.

Bắc đốt một điếu thuốc lá rẻ tiền, làn khói xám xịt tan vào gió biển:

• “Năm ngoái con trâu nhà mình đẻ khó, rồi mấy người hàng xóm đau đẻ lúc lũ về không kịp ra trạm y tế, tôi phải làm thôi. Ở quê, cái gì cũng phải tự học, không có máy móc, không có tiền bạc che chở thì phải dùng đôi tay này mà sống.”

Nam nhìn đôi bàn tay của em trai. Những vết chai sần đen nhẻm, những vết xước mới rớm máu vì cào bới trong lán lúc nãy. Anh nhìn lại đôi bàn tay mình – trắng trẻo, mịn màng và chỉ quen với việc lướt phím. Anh bỗng thấy xấu hổ. Suốt mười năm qua, anh tự hào mình mang tiền về nuôi gia đình, nhưng thực tế, Bắc mới là người “nuôi” lấy cái hồn của gia đình, giữ lấy sự sống cho mẹ và cho cả cái bản làng nghèo khó ấy bằng chính sức lực của mình.

Cơn bão lòng trên đỉnh đèo

Lúc này là 11 giờ đêm. Chỉ còn một tiếng nữa là giao thừa. Chiếc xe tải của đơn vị kiểm lâm đã đến và đang giúp hành khách chuyển đồ để đưa về thị xã gần nhất.

Nam đứng giữa ranh giới của sự hối hận và lòng tự trọng cuối cùng. Anh muốn nói một lời xin lỗi, nhưng mười năm kiêu hãnh như một bức tường thành quá vững chãi. Anh chợt nhớ lại đêm 28 Tết mười năm trước, cái tát mà anh đã giáng xuống mặt Bắc. Vết sẹo trên gương mặt Bắc có lẽ đã lành, nhưng vết sẹo trong tim người em trai này có lẽ vẫn còn đang rỉ máu.

• “Chú vẫn còn hận tôi vì mảnh đất đó chứ?” – Nam hỏi, mắt nhìn đăm đăm vào vực sâu phía trước.

Bắc không trả lời ngay. Gã rít một hơi thuốc dài, rồi thong thả nói:

• “Anh bán đất để mua sự nghiệp, còn tôi giữ đất để mua sự bình yên cho mẹ. Ai đúng ai sai giờ không quan trọng nữa. Nhưng anh Nam này, đất thì có thể mua lại, còn cái gốc rễ của mình, một khi đã chặt bỏ thì chẳng có đồng tiền nào tưới cho nó xanh lại được đâu.”

Câu nói của Bắc như một bản án đanh thép đóng đinh vào lương tâm của Nam. Anh nhận ra mình đã giàu có về tiền bạc, nhưng đã trở thành một kẻ “vô gia cư” về tinh thần. Anh có nhà ở Sài Gòn, có nhà ở Singapore, nhưng ngôi nhà duy nhất trong tim anh thì anh đã tự tay đốt sạch từ lâu.

Giao thừa không pháo hoa

Đúng 12 giờ đêm. Không có tiếng pháo hoa rực rỡ như ở Landmark 81, không có tiếng hò reo của hàng vạn người ở phố đi bộ Nguyễn Huệ. Chỉ có tiếng sóng biển vỡ òa vào ghềnh đá và tiếng gió rít qua rừng cây trên Đèo Cả.

Trên thùng xe tải của đội kiểm lâm, 29 con người cùng đồng thanh hô: “Chúc mừng năm mới!”. Họ ôm lấy nhau, những người xa lạ chia sẻ một hơi ấm trong khoảnh khắc chuyển giao.

Nam đứng nép vào một góc thùng xe, hơi lạnh của gió đèo khiến anh run lên bần bật. Một chiếc áo khoác gió sờn cũ, nồng mùi thuốc lá và mồ hôi, bỗng chốc choàng lên vai anh. Là Bắc.

• “Mặc vào đi. Ở thành phố quen nằm máy lạnh, về quê gió độc thế này chịu không nổi đâu. Đừng để mẹ thấy anh về mà run cầm cập như thế, bà lại lo.”

Nam cầm lấy cổ áo của em trai, cảm nhận hơi ấm vẫn còn vương trên lớp vải. Lần đầu tiên sau mười năm, anh không đẩy em mình ra. Anh khẽ gật đầu, một tiếng “Cảm ơn” nghẹn ngào trong cổ họng không sao thốt ra được.

Trong ánh đèn vàng vọt của chiếc xe tải đang đổ dốc, Nam nhìn thấy một tương lai khác. Một tương lai không chỉ có những hợp đồng và con số, mà là một tương lai nơi anh sẽ học cách dùng đôi bàn tay mình để nắm lấy tay em trai, để cùng mẹ ngồi bên nồi bánh chưng xanh mà bấy lâu nay anh luôn coi là tốn thời gian.

Chiếc xe tải khuất dần sau một khúc quanh của đèo, để lại phía sau đỉnh đèo Cả vắng lặng. Một năm mới đã bắt đầu, và một hành trình trở về thực sự của người anh cả cũng chỉ mới bắt đầu từ khoảnh khắc này.